Pokrajinski zavod za zaštitu prirode

geoportal

Ekološka mreža

mapa

REZERVAT BIOSFERE "BAČKO PODUNAVLJE"

logo-unesco-mab
Zbrinjavanje
coopMDD projekat
logo-sava-ties
logo-lifeline-mdd

Događaji

Septembar 2021
pon uto sre čet pet sub ned
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Nema slike
Od 1995. godine, 16. septembar se u celom svetu obeležava kao Međunarodni dan očuvanja ozonskog omotača. Povod za ovaj datum je Montrealski protokol (potpisan 16. septembra 1994. godine) kojim su predviđene aktivnosti koje bi omogućile zaštitu i očuvanje ozonskog omotača.
Datum :  četvrtak, 16 septembar 2021
17
18
Nema slike
Dan geologa
Datum :  subota, 18 septembar 2021
19
20
21
22
23
24
25
26
Nema slike
Svetski dan čistih planina, obeležava se već gotovo dvadeset godina. Obično se obeležava na način da se obavljaju ekološke aktivnosti poput akcija čišćenja, poseta prirodi i planinarenjem.Čistoća i očuvanost planina jako je bitna za sve nas, a na to nas podseća ovaj važan datum.
Datum :  nedelja, 26 septembar 2021
27
Nema slike
Svetski dan turizma se obeležava sa ciljem razvijanja svesti međunarodne zajednice o važnosti turizma i njegovih kulturnih, društvenih, političkih i ekonomskih vrednosti. Svetska turistička organizacija je 1979. godine ustanovila 27. septembar kao Svetski dan turizma, jer je na taj dan 1970. godine u Meksiku usvojen Statut te organizacije.
Datum :  ponedeljak, 27 septembar 2021
28
29
30
logo-pannoneagle

PZZP je član IUCN-a

IUCN
wwf-logo

WWF - FOND ZA ZAŠTITU PRIRODE

covid-19

Očuvanju životne sredine doprinosite uglavnom:

odgovornim ponašanjem u prirodi - 56.1%
racionalnom potrošnjom vode - 4.5%
štednjom energije (gasa, struje i sl.) - 9.1%
izbegavanjem korišćenja plastičnih kesa - 21.2%
višestrukom upotrebom ambalaže - 9.1%

Ukupno glasova: 66
Glasanje u ovoj anketi je zavrseno

SRP "Okanj bara"

SRP "Okanj bara"

NAZIV ZAŠTIĆENOG PODRUČJA

»Okanj bara«

 

VRSTA ZAŠTIĆENOG PODRUČJA

Specijalni rezervat prirode

Zakon o zaštiti prirode, član 29. stav 2. („Sl. glasnik RS", br. 36/2009, 88/2010 i 91/2010): „Specijalni rezervat prirode je područje sa neizmenjenom ili neznatno izmenjenom prirodom, od naročitog značaja zbog jedinstvenosti, retkosti ili reprezentativnosti, a koje obuhvata stanište ugrožene divlјe vrste bilјaka, životinja i glјiva, bez naselјa ili sa retkim naselјima u kojima čovek živi usklađeno sa prirodom, namenjeno očuvanju postojećih prirodnih odlika, genetskog fonda, ekološke ravnoteže, praćenju prirodnih pojava i procesa, naučnim istraživanjima i obrazovanju, kontrolisanim posetama i očuvanju tradicionalog načina života".

 

KATEGORIJA

I kategorija - zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja. Član 41 Zakona o izmenama i dopunama Zakona o zaštiti prirode („Sl. glasnik RS", broj 88/2010, 91/2010).

 

KATEGORIJA ZAŠTIĆENOG PODRUČJA PREMA KLASIFIKACIJI SVETSKE UNIJE ZA ZAŠTITU PRIRODE (IUCN)

IV Kategorija – Područje upravlјanja staništem i vrstama. Zaštićeno područje na kojem se zaštita sprovodi interventnim merama.

IUCN Category IV – Habitat and species management area. Protected area mainly for conservation through management intervention.

 

MEĐUNARODNI STATUS ZAŠTIĆENOG PODRUČJA

Područje Okanj bare, zajedno sa barom Rusandom, pod nazivom „Okanj i Rusanda", nalaze se u postupku nominacije za međunarodno značajno područje za ptice (IBA – Important Bird Area) . Nacionalni Kod IBA 010RS. Međunarodni Kod RS038. Površina 10 194 ha. (Puzović i dr., in press).

Godine 2005. izdvojeno je i kao značajno botaničko područje (IPA – Important Plant Area) pod nazivom „Srednji Banat I" (Boža, Anačkov, 2005/2006).

U cilјu uspostavlјanja EU ekološke mreže NATURA 2000, područje Okanj bare, kao jedno od centralnih područja nacionalne ekološke mreže, biće obrađeno kao Natura područje u Republici Srbiji budući da obuhvata prioritetne tipove staništa u panonskom bilјnogeografskom regionu (Direktiva o očuvanju prirodnih staništa i divlјe faune i flore - Council Directive 92/43/EEC of 21 May 1992 on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora.)

 

OSNOVNE PRIRODNE I STVORENE VREDNOSTI

Specijalni rezervat prirode „Okanj bara" obuhvata kompleks livadsko – stepske vegetacije, slatina i zaslanjenih bara različitog saliniteta koje predstavlјaju prioritetni tip zaštite u panonskom bilјnogeografskom regionu. Okanj bara predstavlјa jednu od tri najreprezentativnijih i najatraktivnijih očuvanih bara na slatinama Vojvodine, odnosno slanih jezera nastalih u paleo - meandrima. Specifično je po jedinstvenim panonskim ekosistemima tipičnim za zaslanjene, mulјevite bare, slatine i livade sa očuvanim euhalofitnim bilјnim vrstama i životinjskim svetom karakterističnim za slanu podlogu.

Značaj područja Okanj bare je višestruk, jedan je od retkih očuvanih panonskih tipova predela čiji su slatinski, livadsko - stepski, močvarni i vodeni ekosistemi od značaja za očuvanje ukupne biološke raznovrsnosti regiona Banata, Vojvodine, Srbije i Evrope. Na ovom području očuvane su specifične slatinske zajednica klase Thero - Salicornietea koje se javlјaju na vlažnim peskovima (ass. Salsoletum sodae) i isušenim slabo zaslanjenim barama i depresijama (ass. Crypsidetum aculeatae) . U okviru klase Festuco puccinellietea koja obuhvata livadsko-stepsku vegetaciju kontinentalnih slatina javlјaju se potoplјene jako slane livade reda Festuco - Puccinellietalia i livadsko-stepska vegetacija slabo zaslanjenih zemlјišta reda Aretmisio – Festucetalia . Specifičnost prostora određena je i očuvanom močvarnom vegetacijom zaslanjenih staništa reda Bolboschoenetalia maritimi.

Prisustvo panonskih endema (Limonium gmelini, Plantago schwarzenbergiana) i subendema (Pucinellia distans ssp. limosa, Roripa sylvestris ssp. kerneri) , kao i bilјnih vrsta koje se nalaze na južnoj granici areala, a tipične za ovu izvornu vegetaciju predsatvlјaju florističke raritete, a neke su zakonom zaštićene na nacionalnom i međunarodnom nivou: Allium atropurpurpureum, Aster tripolium ssp. pannonicus, Cirsium brachicephalum, Crypsis aculeata, Ornithogalum boucheanum, Salvia austriaca, Silene viscosa, Salsola soda, Scilla autumnalis i dr.

Od retkih vrsta insekata, Okanj nastanjuju Acrida ungarica, panonski endem, Theophilea subcylindricollis, nova vrsta u fauni Srbije i Stylurus flavipes, međunarodno ugrožena vrsta. Predstavnik rekte i ugrožene batrahofaune je obična češnjarka (Pelobates fuscus) . Bogatstvo faune ptica Okanja se ogleda u gnežđenju retkih vrsta čaplјi u mešovitoj koloniji (Egretta alba, Egretta garzetta, Ardea purpurea, Platalea leucorodia), kao i vlastelice (Himantopus himantopus) , crvenonogog sprudnika (Tringa totanus) i cvrčića trščara (Locustella naevia). Tokom prolećne i jesenje seobe Okanj je važno odmorište na kojem se okuplјaju velika jata ptica. Na stepskim fragmentima. Koji su na višim terenima oko Okanja obitava i nekoliko manjih kolonija tekunica (Citellus citellus) . Ova vrsta je prema našem zakonu strogo zaštićena vrsta, globalno je ugrožena i nalazi se na Svetskoj crvenoj listi.

 

GEOGRAFSKI POLOŽAJ ZAŠTIĆENOG PODRUČJA

Zaštićeno područje „Okanj bara" nalazi se u srednjem Banatu, neposredno uz levu obalu reke Tise, severozapadno od Zrenjanina. Prostire se u pravcu severozapad – jugoistok u dužini od 11 km, sa prosečnom širinom dobra oko 4 km. Okruženo je selima: Elemir, Taraš, Kumane i Melenci.

Prostorno i teritorijalno „Okanj bara" nalazi se na području opština Zrenjanin i Novi Bečej. Katastarski pripada: K.O. Elemir, K.O. Taraš, K.O. Melenci i K.O. Kumane.

Specijalni rezervat prirode „Okanj bara" okružen je putevima Elemir – Melenci – Novi Bečej i Elemir – Taraš, železničkom prugom Beograd – Zrenjanin – Kikinda, kao i plovnim putem reke Tise.

Zaštićeno područje udalјeno je od Zrenjanina 15 km, Novog Sada 60 km, a od Beograda 90 km. Blizina pomenutih saobraćajnica, kao i blizina velikih gradova u okruženju, čine područje „Okanj bare"pristupačnim.

Visinska razlika terena kreće se od 74 m n.v. na dnu depresija, pa do 83 m n.v. na istočnoj visokoj obali Okanj bare. Svojom visinom izdvaja se nekoliko veštački nastalih humki visine oko 86 m n.v.

 

POVRŠINA ZAŠTIĆENOG PODRUČJA

Na području Specijalnog rezervata prirode „Okanj bara" uspostavlјa se režim zaštite I, II i III stepena.

Od ukupno zaštićene površine koja iznosi 5480 ha 94 a 04 m2, područje:

§ režima zaštite I stepena obuhvata 165 ha 75 a 90 m2 ili 3, 02 %;

§ režima zaštite II stepena obuhvata 3160 ha 78 a 75 m2 ili 57, 67 %;

§ režima zaštite III stepena obuhvata 2154 ha 39 a 39 m2 ha ili 39, 31 %.

 

VLASNIŠTVO

Područje SRP „Okanj bara", najvećim delom je u društvenom vlasništvu (2200 ha 46 a 00 m2), u državnom vlasništvu je (1947 ha 76 a 34 m2), u privatnom vlasništvu je (1251 ha 92 a 05 m2) i zadružnom vlasništvu je (80 ha 79 a 65 m2).

 

ISTORIJAT ZAŠTITE

Područje Okanj bare do sada nije imalo status zaštićenog područja. Godine 2010. Uredbom o ekološkoj mreži izdvojeno je kao centar ekološke mreže pod nazivom „Okanj i Rusanda".

Inicijativu za pokteranje postupka stavlјanja pod zaštitu područja Okanj bare pokrenulo je Društvo za zaštitu životne sredine „Okanj" iz Elemira i Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije.

Ujedno, Zavod je područje Okanj bare i okolnih slatinskih i vlažnih staništa uvrstio u Srednjoročni programa rada za period 2006 -2010, radi uspostavlјanja zaštite. Valorizacija prirodnih vrednosti vršena je tokom 2006, 2007 i 2008. Studija zaštite završena je 2008. godine i predana u nadležno Ministarstvo. Donošenjem Zakona o zaštiti prirode studija zaštite je morala da se uskladi sa odredbama Zakona iz 2009. godine, odnosno sa izmenama koje su nastale 2010. godine („Sl. Glasnik RS", 36/09, 88/10 i 91/ 2010).

 

REŽIM ZAŠTITE I, II i III STEPENA U SRP „OKANј BARA"

Područje Okanj bare, bare Crvenke, Čikoš bare, delovi atara naselјa Taraš, Kumane, Melenci i Elemir izdvojeni su za zaštitu kao SRP „Okanj bara".

Ovo područje obuhvata kompleks livadsko – stepske vegetacije, slatina, zaslanjenih bara različitog saliniteta i obradivih površina-zemlјišta lošijeg boniteta. Rezervat je jedan od tri najreprezentativnija i najatraktivnija očuvana prostora na slatinama Vojvodine. Specijalni rezervat prirode specifičan je po jedinstvenim panonskim ekosistemima tipičnim za zaslanjene, mulјevite bare, slatine i livade sa očuvanim euhalofitnim bilјnim vrstama i životinjskim svetom karakterističnim za slanu podlogu.

Područje Okanj bare značan ja za očuvanje ukupne biološke raznovrsnosti regiona Banata, Vojvodine, Srbije i Evrope. Različiti, za zaštitu prioritetni tipovi staništa i predela su od nacionalnog i evropskog značaja. Na njima su prisutne bogate populacije strogo zaštićenih vrsta, kao što je tekunica (Citellus citellus).

Prisustvo panonskih endema (Limonium gmelini, Plantago schwarzenbergiana) i subendema (Pucinellia distans ssp. limosa, Roripa sylvestris ssp. kerneri) , kao i bilјnih vrsta koje se nalaze na južnoj granici areala, a tipične za ovu izvornu vegetaciju predsatvlјaju florističke raritete, a neke su zakonom zaštićene na nacionalnom i međunarodnom nivou: Allium atropurpurpureum, Aster tripolium ssp. pannonicus, Cirsium brachicephalum, Crypsis aculeata, Ornithogalum boucheanum, Salvia austriaca, Silene viscosa, Salsola soda, Scilla autumnalis i dr.

Od retkih vrsta insekata, Okanj nastanjuju Acrida ungarica, panonski endem, Theophilea subcylindricollis, nova vrsta u fauni Srbije i Stylurus flavipes, međunarodno ugrožena vrsta. Bogatstvo faune ptica Okanja se ogleda u gnežđenju retkih vrsta čaplјi u mešovitoj koloniji (Egretta alba, Egretta garzetta, Ardea purpurea, Platalea leucorodia) , kao i vlastelice (Himantopus himantopus) , crvenonogog sprudnika (Tringa totanus) i cvrčića trščara (Locustella naevia) . Tokom prolećne i jesenje seobe Okanj je važno odmorište na kojem se okuplјaju velika jata ptica. Na Okanju obitava i nekoliko manjih kolonija.

Na osnovu odredbi člana 29 Zakona o zaštiti prirode prirode („Sl. glasnik RS", br. 36/09, 88/10 i 91/10) specijalni rezervat prirode je područje sa neizmenjenom ili neznatno izmenjenom prirodom, od naročitog značaja zbog jedinstvenosti, retkosti ili reprezentativnosti, a koje obuhvata stanište ugroženih divlјih vrsta bilјaka, životinja i glјiva, bez naselјa ili sa retkim naselјima, u kojima čovek živi usklađen sa prirodom, namenjeno očuvanju postojećih prirodnih odlika, genskog fonda, ekološke ravnoteže, praćenju prirodnih pojava i procesa, naučnim istraživanjima i obrazovanju, kontrolisanim posetama i očuvanju tradicionalnog načina života. U specijalnom rezervatu prirode zabranjeno je vršiti radnje i aktivnosti i obavlјati delatnosti koje mogu narušiti svojstva zbog kojih su proglašeni zaštićenim prirodnim dobrom, kao što su: branje i uništavanje bilјaka, uznemiravanje, hvatanje i ubijanje životinja, uvođenje novih bioloških vrsta, melioracijski radovi, razni oblici privrednog i drugog korišćenja i slično.

Prema IUCN kriterijumima, upravlјanje ovim rezervatom usmereno je na upravlјanje vrstama i staništima. Zaštita područja je od izuzetnog značaja za očuvanje livadsko – stepske vegetacije, slatina, zaslanjenih bara različitog saliniteta, vodenih i močvarnih prirodnih vrednosti, kao i dinamičkih procesa u njima, a koji su od nacionalnog i/ili evropskog značaja.

Osnovni cilј zaštite ovog rezervata je očuvanje slatinskih, livadsko - stepskih, močvarnih i vodenih ekosistema. Navedeni ekosistemi se mozaično smenjuju sa obradivim površinama. U tom prostoru se odvijaju delom prirodni, a delom i promenjeni prirodni procesi. Uz ograničeno i usmereno korišćenje slatinskih, livadsko - stepskih, močvarnih i vodenih ekosistema, kao i obradivog zemlјišta stvaraju se uslovi za očuvanje prirodnih vrednosti i njene prezentacije kroz usklađen razvoj ekoloških prihvatlјivih oblika stočarstva, polјoprivrede i eko-turizma. U razvoju eko-turizma moguće je uklјučenje lokalnog stanovništva, što je u skladu sa principima Ramsarske konvencije, budući da je rezervat nominovan za upis na Ramsarsku listu.

Zaštićeno područje SRP „Okanj bara" uvršteno je na osnovu Uredbe o ekološkoj mreži („Sl. glasnik RS", broj 102/10) u Nacionalnu ekološku mrežu kao ekološki značajno područje. Mnogobrojne depresije i vodeni tokovi obezbeđuju ekološki koridor prema Tisi, a preko nje sa panevropskom ekolioškom mrežom (Bennett & Wit, 2001).

Polazeći od potrebe zaštite i očuvanja slanih jezera, bara, specifične halofitske i livadsko-stepske vegetacije, koji su prioritetni za zaštitu u evropskim razmerama, kao i prisustvu značajnih vrsta na nacionalnom i međunarodnom nivou, određeni su režimi zaštite I, II i III stepena (Karta br. 4), u skladu sa članom 35. Zakona o zaštiti prirode ("Sl. glasnik RS", br. 36/09, 88/10 i 91/10).

Od ukupno zaštićene površine koja iznosi 5.480 ha 94 a 04 m2, područje:

§ Režima zaštite I stepena obuhvata 165 ha 75 a 90 m2 ili 3,02 %;

§ Režima zaštite II stepena obuhvata 3.160 ha 78 a 75 m2 ili 57,67 %;

§ Režima zaštite III stepena obuhvata 2.154 ha 39 a 39 m2 ili 39,31 %.

 

Upravljač:

Društvo za zaštitu životne sredine „Okanj", Elemir, tel: 023 738 443

 

Top of Page