Pokrajinski zavod za zaštitu prirode
  • 01
  • 02
  • 03
  • 04
  • 05
  • 06
  • 07
  • 08
  • 09
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
geoportal

Ekološka mreža

mapa

REZERVAT BIOSFERE "BAČKO PODUNAVLJE"

logo-unesco-mab
Zbrinjavanje
coopMDD projekat
logo-sava-ties
logo-lifeline-mdd

Događaji

April 2022
pon uto sre čet pet sub ned
1
Nema slike
Od 1. aprila 1966. godine, Pokrajinski zavod za zaštitu prirode se brine o zaštiti i očuvanju prirode na prostoru Vojvodine , kao i o prirodnjačkim studisjkim zbirkama nasledenim od Poljoprivrednog arhiva. Pokrajinski zavod za zaštitu prirode prestao je sa radom 1993. godine kada je na teritoriji Srbije formiran jedinstveni Zavod za zaštitu prirode Srbije u čijem sastavu je Pokrajinski zavod funkcionisao kao radna jedinica u Novom Sadu. Stvaranjem zakonske osnove u Zakonu o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS“ br. 36/09), od RJ u Novom Sadu, osnovan je Odlukom Skupštine AP Vojvodine 16. februara 2010. godine, a sa radom zapoceo 1. aprila 2010. godine Pokrajinski zavod za zaštitu prirode.
Datum :  petak, 01 april 2022
2
3
4
5
6
7
Nema slike
Svetski dan zdravlјa (engl. World Health Day) obeležava se širom sveta 7. aprila svake godine pod pokrovitelјstvom Svetske zdravstvene organizacije. Odluka da se ovaj dan obeležava kao Svetski dan zdravlјa donesena je na 1. skupštini ove organizacije, održanoj od 24. juna do 24. jula 1948. godine u Ženevi, pošto je 7. aprila iste godine odluka o konstituisanju SZO zvanično stupila na snagu nakon što je i poslednja država članica UN ratifikovala ovu odluku.
Datum :  četvrtak, 07 april 2022
8
9
10
11
Nema slike
U Srbiji se 11-tog aprila obeležava Dan zaštite prirode koji je prilika da se ukaže ne samo na značaj očuvane prirode za opstanak živog sveta i kvalitet životne sredine i življenja ljudi, već i značaj upravljanja zaštićenim područjima. Dan zaštite prirode, ustanovlјen 2009. godine Zakonom o zaštiti prirode obeležava se sa cilјem da se najšira javnost podseti na ulogu i značaj zaštite nacionalne prirodne baštine.
Datum :  ponedeljak, 11 april 2022
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Nema slike
Dan planete Zemlje ili Dan Zemlje obeležava se 22. aprila u više od 150 zemalja širom sveta. Ovaj praznik ima za cilј da poveća svest lјudi o ugroženosti životne sredine, kao i da se za njih angažuje što šira javnost.
Datum :  petak, 22 april 2022
23
24
25
26
27
28
29
30
Nema slike
Zavod za zaštitu prirode Srbije je stručna ustanova koja obavlјa delatnost zaštite i unapređenja prirodne baštine Srbije, osnovana 30. aprila 1948. godine kao Zavod za zaštitu i naučno proučavanje prirodnih retkosti Srbije.
Datum :  subota, 30 april 2022
logo-pannoneagle

PZZP je član IUCN-a

IUCN
wwf-logo

WWF - FOND ZA ZAŠTITU PRIRODE

covid-19

Očuvanju životne sredine doprinosite uglavnom:

odgovornim ponašanjem u prirodi - 56.1%
racionalnom potrošnjom vode - 4.5%
štednjom energije (gasa, struje i sl.) - 9.1%
izbegavanjem korišćenja plastičnih kesa - 21.2%
višestrukom upotrebom ambalaže - 9.1%

Ukupno glasova: 66
Glasanje u ovoj anketi je zavrseno

Imamo zadovolјstvo da Vas pozovemo na otvaranje izložbe koju organizujemo

u saradnji sa Prirodnjačkim muzejom u Beogradu:

ALERGENE BILJKE

Autori: dr Marko Nestorović i spec. Miroslav Jovanović

Na otvaranju izložbe će govoriti:

Nataša Sarić, v.d. direktora Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode,

dr Milan Paunović, direktor Prirodnjačkog muzeja u Beogradu i

autor dr Marko Nestorović, muzejski savetnik botaničar - herbolog.

 

Manifestacija se održava uz pridržavanje svih mera koje se odnose

na sprečavanje i suzbijanje bolesti KOVID-19.

 

Petak 14. maj 2021.u 12.00 časova

POKRAJINSKI ZAVOD ZA ZAŠTITU PRIRODE

Radnička 20a, Novi Sad

DOBRO DOŠLI!

 

Pozivamo vas da nas posetite na manifestaciji

MUZEJI ZA 10

i Evropska noć muzeja

12 – 18. maj 2021. godine

 

Program:

Stalna postavka:

„PRIRODNJAČKA POSTAVKA" – prikaz bogatstva biološke i geološke raznovrsnosti Vojvodine

 

Tematske izložbe:

„ALERGENE BILJKE" - autori: dr Marko Nestorović i spec. Miroslav Jovanović. Izložba se organizuje u saradnji sa Prirodnjačkim muzejom u Beogradu. Otvaranje izložbe je u petak 14.5.2021.godine u 12 časova..

„ŠKOLA NA RECI" - edukativno-interaktivna izložba čija glavna tema je ekološki značaj reka i poplava. Izložba je nastala u okviru projekta: „Program prekograničnog upravlјanja za planirani rezervat biosfere „Mura –Drava-Dunav" u pet država – coop MDD".

„BAŠTINA MOGA GRADA, K'O MALO VODE NA DLANU" - izložba članova Udruženja likovnih umetnika „LIKUM" Novi Sad.

 

Manifestacija se održava uz pridržavanje svih mera koje se odnose na sprečavanje i suzbijanje bolesti KOVID-19.

Radno vreme u toku manifestacije "Muzeji za 10" je : od 10 do 18 časova,

a za Evropsku noć muzeja u subotu 15. maja od 10 do 22 časa.

POKRAJINSKI ZAVOD ZA ZAŠTITU PRIRODE, Radnička 20a, Novi Sad

Ulaz je slobodan.

 

DOBRO DOŠLI!

IZLOŽBA DEČJIH LIKOVNIH RADOVA

 

NOVOSADSKI DEČJI KULTURNI CENTAR i ČASOPISA ZA DECU „NEVEN"
su organizovali izložbu likovnih radova dece Srbije na temu: „SAČUVAJMO ŽIVOT PLANETI". Pokrajinski zavod za zaštitu prirode je veoma zadovoljan što je imao priliku da podrži održavanje ove izložbe, jer smatramo da je obrazovanje dece na temu očuvanja prirode i zdrave okoline izuzetno važno i to od najmanjih nogu.

 

Izložba je otvorena na Međunarodni dan planete Zemlјe, 22. aprila i ima za cilј da širu javnost podseti na važnost očuvanja ekosistema, ali i da podstakne borbu pojedinca i ekoloških udruženja protiv narušavanja životne sredine.

 

Ovim likovnim konkursom želeli smo da podstaknemo sve obrazovne ustanove ̶ predškolske ustanove, osnovne i srednje škole, da se još više angažuju u promociji zdrave životne sredine. Takođe, cilј nam je da kod dece, još od najmlađeg uzrasta, razvijamo svest o potrebi za zaštitom humanih uslova života, kao i ugroženih bilјnih i životinjskih vrsta koje su na ivici izumiranja zbog klimatskih promena, zagađenja vode, zemlјe i vazduha, uništavanja šuma i krivolova.

 

List za decu „Neven" pozvao je svu zainteresovanu decu da svojim likovnim ostvarenjima daju lični doprinos očuvanju planete Zemlјe, a teme konkursa podelјene su u sledeće tematske celine:

Zagađivanje vazduha i poslediceZagađivanje tla i otpadZagađivanje vode i posledicePosledice uništavanja šuma i bilјakaDimnjaci i dimĐubrišta i divlјe deponijeBriga o čišćenju životne sredineOplemenjivanje sredine - sađenje bilјakaPrikuplјanje otpadaka

Na likovni konkurs „SAČUVAJMO ŽIVOT PLANETI", pristiglo je ukupno 721 rad iz 52 ustanove, a za izlaganje je odabrano 150 radova. Žiri je dodelio ukupno 12 (dvanaest) nagrada, od toga 11 (jedanaest) nagrada Novosadskog dečjeg kulturnog centra- Časopisa za decu „Neven" i jednu nagradu Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode iz Novog Sada. Radove nagrađenih učenika možete pronaći i u aprilskom broju štampanog izdanja, časopisa za decu „Neven". Takođe, žiri je odredio i 9 (devet) pohvala za likovna ostvarenja dece, te dodelio ukupno 5 (pet) nagrada likovnim pedagozima za mentorski rad.

ŽIRI ZA IZBOR I NAGRAĐIVANјE:

Jelena Dopuđ, urednica časopisa za decu „Neven", Novi Sad

Ivana Đukić, akademska slikarka, urednik časopisa za decu „Mali Neven", Novi Sad

Dr Oliver Fojkar, biolog i filmski stvaralac, Pokrajinski zavod za zaštitu prirode, Novi Sad

Viktoria Čikoš, stručna saradnica za likovno, PU „Radosno detinjstvo", Novi Sad

Ljubica Tankosić, likovni urednik, Novosadski dečji kulturni centar, Novi Sad

Kompletna izložba je postavljena na: http://nsdkc.rs/izlozba-sacuvajmo-zivot-planeti/

 

Na sednici Vlade Republike Srbije održanoj 08. aprila 2021. godine, doneta je odluka o proglašenju novog zaštićenog područje u Srbiji i AP Vojvodini: Predela izuzetnih odlika "Ade i odseci kod Slankamena". Stavlјeno je pod zaštitu kao područje I kategorije, odnosno područje od izuzetnog značaja. Odluka je doneta na osnovu studije zaštite, kao stručno-dokumentacione osnove za uspostavlјanje zaštite, koju je izradio Pokrajinski zavod za zaštitu prirode u Novom Sadu.

Na inicijativu Mesne zajednice Stari Slankamen, Pokrajinski zavod je još 2014. godine pokrenuo istraživanje i valorizaciju prirodnih vrednosti geoloških profila i rečnih ada na Dunavu kod Slankamena, radi uspostavlјanja prostorne zaštite. Valorizacija prirodnih vrednosti se odvijala od marta 2014. do jula 2015. godine i rezultirala je studijom na osnovu koje je zaštita i proglašena.

Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ zahvata područje ada i neogenih i lesnih odseka uzvodno od Slankamena, koje obuhvata uzak pojas priobalјa na desnoj obali Dunava, Urošev sprud i nekoliko manjih ada uz desnu obalu Dunava, kao i Veliku adu uz levu obalu Dunava. Nalazi se na teritoriji opštine Inđija i zahvata delove područja katastarskih opština Stari Slankamen i Novi Slankamen, ukupne površine 407,83 ha, od čega je 310,29 ha u državnoj svojini, u privatnoj svojini 63,19 ha i u javnoj svojini 34,35 ha.

PIO „Ade i odseci kod Slankamenaˮ stavlјaju se pod zaštitu u cilјu zaštite i očuvanja značajnih predela i prirodnih vrednosti. Na ovom području posebno se ističu paleofloristički lokalitet „Jandaˮ, geološki profil jezersko - rečnih sedimenata sa sačuvanim okamenjenim stablima tropsko - suptropske vegetacije i dobro očuvanim listovima kopnene vegetacije, profil sa donjosarmatskim sedimentima „Poćentaˮ izgrađen od sedimenata sa mnogobrojnom fosilnom faunom koji predstavlјaju zapise o prostiranju i evoluciji nekadašnjeg Panonskog mora, „Velika jaruga" kao jedan od najekstremnijih relјefnih oblika AP Vojvodine. Na ovim prostorima su zabeleženi procesi stvaranja, razgrađivanja i međusobne smene peščanih sprudova rukavaca, laguna, plićaka, bara, tršćaka i ponika vrba na Uroševom sprudu. Predeo obiluje retkim i ugroženim vrstama: zabeleženo je 13 nacionalno i međunarodno značajnih bilјnih vrsta (najznačajnije su raznorotka, crni glog i testerica), 55 nacionalno i međunarodno značajnih vrsta beskičmenjaka (od čega su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožena), 38 vrsta riba (ukrajinska paklara, jegulјa, gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenar) koje na ovom prostoru imaju značajna lokalna mrestilišta, 11 vrsta vodozemaca – osam strogo zaštićenih i 9 vrsta gmizavaca – pet strogo zaštićenih (podunavski mrmolјak i barska kornjača), 162 vrste ptica od kojih su 132 strogo zaštićene.

Predeo se odlikuje sa 19 za zaštitu prioritetnih tipova staništa koja predstavlјaju izuzetan primer reprezentativnih staništa kontinentalnog i panonskog regiona (umereno vlažne panonske livade, kopneni visoki šaševi, zajednica vodenih lјutića mezotrofnih stajaćih voda, obalne srednje travolike zajednice i panonske lesne stepe).

Na području PIO „Ade i odseci kod Slankamenaˮ utvrđuju se režimi zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 ha, odnosno 56 % područja, a režim III stepena je površine od 179,67 ha (44%).

Prirodne vrednosti ovog specifičnog prostora proizvele su i osobeni način života i privređivanja lјudi, kao što su ekstenzivno stočarstvo, napasanje i držanje stoke na adama i uzgoj vinove loze i skladištenje vina u lesnim lagumima.

Kada uzmemo u obzir da se u neposrednoj blizini novoproglašenog područja nalaze i druga značajna zaštićena područja kao što su: SRP „Koviljsko-petrovaradinski rit", NP „Fruška gora", SRP „Titelski breg", SRP „Carska bara", SRP „Ritovi donjeg Potisja", sigurni smo da je proglašenje novog Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena" još jedan veliki doprinos u zaštiti prirode Vojvodine i Srbije, još jedno značajno polje u slagalici očuvane prirode.

Novo zaštićeno područje je povereno na upravlјanje Udruženju građana „Eko les parkˮ iz Starog Slankamena.

Kukurjak (Eranthis hyemalis ( L.) Salisb) je strogo zaštićena vrsta biljke na prostoru Srbije. Ova višegodišnja ranoprolećna geofita iz porodice ljutića (Ranunculaceae) cveta već u februaru-martu. U povoljnim uslovima staništa kukurjak formira velike grupe jedinki koje privlače pažnju posetilaca svojim krupnim cvetovima žute boje, u periodu kada retko koja druga biljka cveta. Zbog dekorativnih osobina kukurjak se u nekim državama koristi u uređenju parkova i drvoreda. Njegovo prirodno stanište su svetle hrastove šume van poplavnog područja.

Specijalni rezervata prirode"Bagremara" je jedno od nekoliko poznatih prirodnih staništa kukurjaka na teritoriji naše zemlje, proglašen radi očuvanja ove strogo zaštićene vrste. Zaštićeno područje SRP „Bagremara" se nalazi u blizini Bačke Palanke. Vrsta je prisutna u izdanačkim sastojinama bagrema (Robinia pseudoacacia) , koje su u poslednjih sto godina nekoliko puta obnavljane čistom sečom, vegetativnim putem. Rezervatom upravlja JP „Vojvodinašume", Petrovaradin, Šumsko gazdinstvo Novi Sad.

Fotografija kukurjaka krupan plan

Pokrajinski zavod za zaštitu prirode u saradnji sa stručnom službom Upravljača vrši redovan monitoring i kartiranje kukurjaka od proglašenja SRP „Bagremara" (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 12/07). Tokom 2014. i 2015. godine utvrđeno je opadanje brojnosti i pokrovnosti kukurjaka u centralnim delovima zaštićenog područja nakon devitalizacije i propadanja starih stabala bagrema, što je bilo praćeno zakorovljivanjem koprivom (Urtica dioica) i zovom (Sambucus nigra) koje svojom zasenom nepovoljno utiču na kukurjak.

Nakon izvršene analize stanja šumskog staništa i ugroženosti kukurjaka kao temeljne prirodne vrednosti napravljen je plan revitalizacije. Plan višeetapne obnove šumskog staništa je prikazan na „. Simpozijumu o zaštiti prirode" održanom 2016. godine u Pokrajinskom zavodu za zaštitu prirode u Novom Sadu. Plan je potom ugrađen u program upravljanja SRP „Bagremara" i pristupilo se njegovoj realizaciji.

Pdf – atačment Poster sa 2 Simpozijuma o zaštiti prirode, Novi Sad

Revitalizacija staništa se odvija u nekoliko etapa. U prvoj etapi vrši se obnova na delu šume sa ciljem prosvetljavanja staništa i stvaranja povoljnih uslova za regeneraciju i proširenje grupa kukurjaka na osvetljene površine. Upravljač je nekoliko puta uklanjao žbunje zove (Sambucus nigra) koje stvara naročito jaku zasenu. Monitoringom koji su stručni saradnici Zavoda obavili tokom marta 2021. godine potvrđuje uspešno širenje ove strogo zaštićene biljne vrste na mestima gde su posečena devitalizovana stabla bagrema, uklonjen podrast zove i gde vrsta nije bila zabeležena prilikom detaljnog kartiranja staništa kukurjaka u SRP „Bagremara" tokom 2014. i 2015. godine.

Fotografija monitoring 2021 –kukurjak se spontano širi na prosvetljenim površinama

Izvršena je zamena sastojine američkog jasena (Fraxinus pennsylvanica) hrastom lužnjakom (Quercus robur) i poljskim jasenom (Fraxinus angustifolia) , odnosno domaćim vrstama koje se prirodno javljaju na ovim staništima. Postupnost u zameni sastojina je neophodna jer bi se svaka nagla promena na velikoj površini mogla nepovoljno odraziti na kukurjak.

Revitalizacija šumskog staništa kukurjaka sa uporednim praćenjem prisustva ove strogo zaštićene biljne vrste nastavlja se i u narednom desetogodišnjem periodu, kao mera aktivne zaštite na očuvanju temeljne prirodne vrednosti Bagremare.

   

Pokrajinski zavod za zaštitu prirode je stručna ustanova koja obavlјa poslove zaštite prirode na teritoriji AP Vojvodine. Iza Pokrajinskog zavoda je pedeset i pet godina uspešnog rada. Osnovan je odlukom Skupštine SAP Vojvodine davne 1966. godine, sa sedištem u Novom Sadu na Petrovaradinskoj tvrđavi, a započeo je sa radom 1. aprila 1966. godine. Od 1993. do 2010. godine Pokrajinski zavod je funkcionisao kao Radna jedinica Zavoda za zaštitu prirode Srbije. Stvaranjem zakonske osnove u Zakonu o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS" br. 36/09), Pokrajinski zavod za zaštitu prirode je reosnovan Odlukom Skupštine AP Vojvodine 16. februara 2010. godine, a sa radom započeo 1. aprila 2010. godine. Obzirom da je i 1966. i 2010. godine Pokrajinski zavod za zaštitu prirode počeo sa radom 1. aprila ovaj dan obeležavamo kao Dan Pokrajinskog zavoda.

Zavod prikuplјa i obrađuje podatake o prirodi, biološkoj i geološkoj raznovrsnosti, prati stanje i promene, ocenjuje stepen ugroženosti i potrebe zaštite divlјih vrsta i njihovih staništa, radi na uspostavlјanju zaštićenih područja i ekološke mreže, izdaje uslove i mišlјenja, vrši stručni nadzor i predlaže mere zaštite, pruža stručnu pomoć, razvija saradnju sa zaintersovanim stranama i sprovodi vaspitno-obrazovne i promotivne aktivnosti.

Rešavanje savremenih problema u zaštiti prirode zahteva timski rad stručnjaka različitih profila. Pored biologa posebno usmerenih na zaštitu određenih grupa organizama (bilјke, plankton, insekti, ribe, vodozemci, gmizavci, ptice i sisari), tu su i druge prirodnjačke struke iz oblasti ekologije, polјoprivrede, šumarstva, geologije, geografije i zaštite životne sredine, kao i iz oblasti prava, ekonomije, odnosa sa javnošću, prostornog planiranja, kartografije, informatike i dr.

Zavod u formi stručne studije podnosi predloge za uspostavlјanje zaštićenih područja, a po njihovom uspostavlјanju vrši stručni nadzor, predlaže mere zaštite i pruža stručnu pomoć u upravlјanju. Područja očuvane prirode danas su veoma retka, posebno u Vojvodini, usled dugotrajnog negativnog antropogenog uticaja. Nјih je neophodno zaštititi, kao preostale bisere prirode, izražene geološke, biološke, ekosistemske i predeone raznovrsnosti. Najveće zaštićene prirodne celine u AP Vojvodini su u plavnim zonama velikih reka (Dunav, Sava, Tisa, Begej, Tamiš...), u brdsko-planinskom regionu Fruške gore i Vršačkih planina, na velikim peščarama (Deliblatska i Subotička) i na očuvanim fragmentima stepsko-slatinskih područja.

Nakon što se proceni da određeni prostor ima izražene prirodne vrednosti i da može biti značajan za zaštitu, Zavod pristupa njegovom detalјnom terenskom istraživanju sa različitih stručnih i sezonskih aspekata. Tom prilikom prikuplјaju se podaci o prisutnim bilјnim i životinjskim vrstama i njihovim staništima, sa ocenom osetlјivosti i ugroženosti, kao i o prirodnim pojavama i procesima, lјudskim delatnostima i faktorima ugrožavanja, odnosno vrši se valorizacija područja u skladu saprirodnim vrednostima. Na osnovu ovih istraživanja i dostupne literature i dokumentacije, izrađuje se studija - predlog za stavlјanje pod zaštitu i šalјe donosiocima odluka (Vladi Republike Srbije, Pokrajinskoj vladi ili lokalnoj samoupravi) na dalјi postupak do proglašenja – donošenja akta o zaštiti. Aktima o zaštiti određuje se upravlјač, koji čuva, unapređuje i promoviše prirodno dobro i sprovodi aktivne mere zaštite u cilјu očuvanja prirodnih vrednosti područja.

Područje se smatra već zaštićenim kada Ministarstvo zaštite životne sredine oglasi na svom sajtu postupak proglašenja zaštite i primenjuju se mere propisane u studiji do donošenja akta o zaštiti. Na teritoriji AP Vojvodine nalazi se 133 zaštićena područja i to: jedan Nacionalni park „Fruška gora", 16 specijalnih rezervata prirode, 11 parkova prirode, 83 spomenika prirode, 3 predela izuzetnih odlika i drugih dobara, na površini od preko 140.000 hektara, dok je u postupku zaštite više od 20 područja.

Vojvodina je izrazito agrarno područje i zaštićena područja su najčešće međusobno segmentisana i izolovana. Stoga Zavod vodi brigu o uspostavlјanju i očuvanju ekološke mreže, jedinstvenog sistema funkcionalno povezanih prirodnih i poluprirodnih predeonih celina. Ekološka mreža osim zaštićenih i drugih prirodnih područja, sadrži i koridore, koji povezuju izolovane celine staništa, kao i zaštitne zone, koje smanjuju negativne uticaje okruženja. Ona služi da omogući slobodan protok vrsta i gena i bitno doprinosi očuvanju prirodne ravnoteže i biološke raznovrsnosti. Na teritoriji AP Vojvodine nalazi se izdvojeno oko 640 poligona (staništa) ekološke mreže koji zahvataju preko 115.000 hektara.

Zavod vodi registar strogo zaštićenih i zaštićenih divlјih vrsta, i u skladu sa tim propisuje i sprovodi mere njihove zaštite. Zaštita vrsta se najbolјe sprovodi zabranom narušavanja njihovih staništa, kroz zaštićena područja i druge vidove prostorne zaštite. Zavod štiti ugrožene vrste u prirodi i kroz aktivnu zaštitu jedinki i unapređenje njihovih staništa, obezbeđujući im bolјe uslove za život i razmnožavanje. Na primer, zbog nedostatka prirodnih gnezdilišta, pobolјšavaju se uslovi za gnežđenje ptica postavlјanjem platformi za orlove i sokolove, kao i kutije i veštačke duplјe za modrovrane, sive vetruške i sove. Sprovode se akcije očuvanja travnih staništa, pogodnih za tekunice, uklanjanjem invazivnog žbunja sa njihovih staništa. U zimskim mesecima obezbeđuje se dodatna hrana pticama grablјivicama, meso na namenskim hranilištima, velikim droplјama silaža na njivama i sl. Osim zaštite životinja, određene mere su usmerene i prema bilјkama. Mesto gde žive krajnje retki i ugroženi banatski božuri, čisti se od podrasta i palih grana okolnog drveća.

Ugrožene vrste čuvaju se i štite od nesavesnih lјudi koji ih uništavaju, uznemiravaju, hvataju i drže u zatočeništvu ili ih truju i ubijaju. Uz pomoć nadležne inspekcije, ponekad i policije, istražuju se slučajevi uništavanja i ubijanja, pronalaze se nezakonito zaroblјene jedinke divlјih vrsta, oduzimaju se i puštaju u prirodu ili zbrinjavaju, a prekršioci se kažnjavaju.

Zavod je uspostavio sistem zbrinjavanja strogo zaštićenih i zaštićenih divlјih vrsta životinja kojima je potrebna pomoć, ukoliko su pronađene iznemogle, povređene, bolesne, mlade bez brige roditelјa i na opasnom mestu za preživlјavanje. Nakon prijema i obrade dojava o povređenoj životinji, izlazi se na teren, preuzimaju jedinke i transportuju do Prihvatilišta za divlјe životinje u ZOO - vrtu Palić, na dalјu negu, a nakon oporavka se vraćaju u prirodu.

Odsek za zaštitu životne sredine brine o životnoj sredini (voda, vazduh, zemlјište...) na zaštićenim područjima i njihovom okruženju. Očuvanje životne sredine je od velike važnosti za opstanak divlјih vrsta i njihovih staništa. Ovaj zadatak sprovodi se kroz izradu uslova zaštite prirode za planiranje i uređenje prostora, za izgradnju objekata i obavlјanje različitih radova i aktivnosti.

Priroda ne poznaje državne granice. Životinje ih takođe prelaze, neke i više puta u toku jednog dana. Da bi efikasno štitio prirodu i njene stanovnike, Zavod mora da sarađuje sa državnim službama koje se bave zaštitom prirode i sa upravlјačima zaštićenih područja u susednim državama, a ima i zakonsku obavezu da sarađuje sa svim onim državama koje su potpisale međunarodne konvencije u zaštiti prirode koje je potpisala i Srbija. Zavod je član Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) , a sarađuje posebno i sa Svetskim fondom za prirodu (WWF) u očuvanju važnih staništa divlјih vrsta, sa EURONATUR na brojnim projektima i u okviru međunariodnih mreža, itd.

Zavod vodi Registar zaštićenih prirodnih dobara za teritoriju AP Vojvodine. Tokom terenskog rada prikuplјaju se podaci o nalazima na terenu, geoprostorni podaci putem GPS uređaja i fotografije. Prikuplјeni podaci se sistematizuju i skladište, u digitalnoj formi, putem Informacionog sistema Zavoda, a koriste se pri izradi studija, uslova, mišlјenja, registra staništa zaštićenih divlјih vrsta i dr.

U cilјu širenja svesti javnosti o važnosti zaštite prirode, Zavod organizuje i sprovodi vaspitno-obrazovne i promotivne aktivnosti. Organizuju se izložbe, predavanja, eko-kampanje, tribine i okrugli stolovi, izdaju publikacije, posteri, učestvuje u produkciji dokumentarnih ekoloških filmova, na sajmovima i manifestacijama.

Prirodnjačku izložbu Zavoda svake godine poseti oko 30.000 posetilaca, pre svega dece. Zavod poseduje preko 25.000 prirodnjačkih eksponata razvrstanih u više studijskih zbirki: geološko-paleontološkoj, mineraloško - petrološkoj, botaničkoj, entomološkoj, ihtiološkoj, herpetološkoj, ornitološkoj i teriološkoj zbirci. Prirodnjačka zbirka se koristi za edukaciju i podizanje svesti o potrebi zaštite i očuvanja bio i geodiverziteta. Najznačajniji eksponat zbirke je lobanja sa klјovama runastog mamuta, izvađena 1947. godine iz korita reke Tise kod Novog Bečeja. Lobanja je veoma masivna, te se smatra jedinstvenim primerkom na teritoriji naše zemlјe.

Zavod svojim radom doprinosi očuvanju i unapređenju biološke, geološke i predeone raznovrsnosti u Vojvodini, za dobrobit sadašnjih i budućih generacija. roz terenski rad, primenu najnovijih naučnih i stručnih saznanja i saradnju sa svim zainteresovani stranama, pruža stručnu podršku za planiranje i sprovođenje mera zaštite prirode, čime osigurava očuvanje i unapređenje prirodne baštine i održivi razvoj u AP Vojvodini i Republici Srbiji.

Pridružite nam se, pratite naš rad, budite aktivni u očuvanju prirode i životne sredine!

Sajt Zavoda: www.pzzp.rs

 

Tekst: dr Oliver Fojkar

POKRAJINSKI ZAVOD ZA ZAŠTITU PRIRODE

Svetski dan vode obeležava se svakog 22. marta, a usvojen je rezolucijom UN-a u decembru 1992. godine. Već od 1993. godine ovaj dan je počeo da se obeležava i, vremenom, značaj ovog dana je sve veći. Cilj obeležavanja ovog dana je da podseti na značaj voda i na sve veći nedostatak vode za piće u mnogim krajevima sveta. Bez vode nema života, voda predstavlјa uslov opstanka života na planeti Zemlji. Prvi oblici života nastali su u vodi. Voda obuhvata 2/3 Zemlјine površine, a zauzima zapreminu od oko 1,6 milijardi km kubnih. Kopnene vode čine svega 0,5% svih vodenih prostranstava na Zemlјi i raspoređene su kao površinske i podzemne vode.

Tema Svetskog dana vode 2021. je: VREDNOVANJE VODE. Vrednost vode je mnogo veća od njene cene izražene u novcu, koristimo je u našim domaćinstva, za piće i pripremu hrane, ona ima kulturu, zdravstvu, energetsku, ekonomsku vrednost, voda je stanište ogromnog broja vrsta živoga sveta. Bez sveobuhvatnog razumevanja prave, višedimenzionalne vrednosti vode, nećemo moći da zaštitimo ovaj kritični resurs u korist svih.

Srbija i AP Vojvodina su bogate vodom, tu se sustiču velike evropske reke: Dunav, Sava, Tisa, Morava, Tamiš... U Vojvodini se nalaze značajni barsko-močvarni rezervati prirode priznati i zaštićeni po Međunaronoj Ramsarskoj konvenciji. Osam od 11 ovih rezervata Srbije locirano je u Vojvodini, a to su: SRP "Ludaško jezero", SRP "Carska bara", SRP "Obeska bara", SRP "Gornje podunavlje", SRP "Koviljsko petrovaradinski rit", SRP "Zasavica", SRP "Slano Kopovo" i "Labudovo okno". Ovi rezervati su od neprocenjivog značaja kao staništa retkih i ugroženih biljnih i životinjskih vrsta, ali i kao rezervoari vode i kao retenzije za vodu poplavnih talasa...

Nažalost vode u Srbiji su veoma ugrožene, prema poslednjim istraživanjima u Srbiji se godišnje prečisti manje od 16 odsto otpadnih kanalizacionih voda. Zabeleženo je da od 168 gradova i opština, samo četrdesetak ima pogon za prečišćavanje vode od kojih je većina zastarela ili nije u funkciji (Nacionalna alijansa za lokalni ekonomski razvoj - NALED).

Oblast kvaliteta voda se često označava kao jedno od najzahtevnijih u procesu pristupanja EU, naročito imajući u vidu potrebna sredstva i kapacitet. Nadamo se, da će Srbije u buućnosti ispuniti zadatke iz poglavlja 27. koji se tiču zaštite životne sredine, i to ne samo zbog pristupanja Evropskoj uniji, već i zbog boljeg kvaliteta voda u Srbiji i zdravlja celokupnog stanovništva.

Foto i tekst: Fojkar O.

Generalna skupština Ujedinjenih nacija je u decembru 2012. godine proglasila 21. mart za Međunarodni dan šuma, a ove godine moto manifestacije je: „Obnova šuma: put oporavka i blagostanja". Cilj obeležavanja ovoga datuma je podizanje svesti javnosti o značaju šuma, njihovog biodiverziteta i raznih koristi koje nam šume pružaju. Ovoga dana šaljemo snažnu poruku da moramo da čuva i štitimo šume, da bismo sačuvali zdravlje ljudi i obezbedili održivi razvoj.

UN su donele strateški plan za očuvanje šuma do 2030.godine koji daje uputstva za delovanje na svim nivoima za održivo upravljanje šumama u celom svetu, sa ciljem zaustavljanja krčenja i degradacije šuma. Istorijski sporazum o ovom planu zaključen je na posebnoj sednici UN Foruma o šumama u januaru 2017.godine, a nakon toga ga je Generalna skupština UN usvojila u aprilu 2017.godine.

Šume pokrivaju oko 30% kopna na planeti, tj. prostiru se na oko 4 milijarde hektara, i dom su za oko 80% svih kopnenih vrsta. Šume i njihovo okruženje ključne su u borbi protiv klimatskih promena, doprinose ukupnom bilansu kiseonika, apsorbuju ugljen dioksid i to oko dve milijarde tona godišnje, povećavaju vlažnost vazduha i jedan su od važnih faktora u smanjenju siromaštva i dostizanja ciljeva održivog razvoja. Oko 1,6 milijardi ljudi zavisi direktno od šuma i od njih obezbeđuju hranu, lekove, utočište i gorivo. Šume su biološki najraznovrsniji ekosistemi na kopnu, u kojima živi više od 80% vrsta životinja, biljaka, gljiva, insekata... Ipak, uprkos svim ovim neprocenjivim biološkim, ekonomskim, zdravstvenim i socijalnim osobenostima, globalno krčenje šuma nastavlja se alarmantnom brzinom.

Nestanak šuma vezan je za njihovo krčenje i pretvaranje uglavnom u poljoprivredno zemljište velikih razmera. Veliku štetu im nanose i suše izazvane klimatskim promenama. Svesne opasnosti drastičnog smanjenja šumskih predela, bogatije države smanjuju štetu uvođenjem koncepta održivog gazdovanja šumama, koji pre svega podrazumeva smanjivanje agresije na šume čestim sečama.

Prema izveštaju „Pošumljavanje u Republici Srbiji" Državne revizorske institucije od decembra 2020.godine, stepen šumovitosti u Srbiji je 29,1 %. Prema postavljenim ciljevima u Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine, optimalna šumovitost trebalo bi da bude 41,4 %. U skladu sa Nacionalnom inventurom šuma, ukupna površina šuma u Srbiji iznosi 2.252.400 hektara, od čega je u državnom vlasništvu 1.194.000 hektara ili 53 %, a u privatnom 1.058.400 hektara ili 47 %. JP „Srbijašume" i JP „Vojvodinašume" gazduju i pružaju stručno savetodavne poslove za preko 90 % šuma.

Autonomna Pokrajina Vojvodina predstavlja područje sa najnižim stepenom šumovitosti u Srbiji i Evropi, sa ispod 7 % površine pod šumama. Pošumljenost u Vojvodini je neravnomerno raspoređena i to uglavnom u zaštićenim prirodnim dobrima duž priobalja ravničarskih reka Dunava, Save, Tise i Tamiša, kao i na područjima SRP „Deliblatska peščara", PIO „Subotička peščara" i PIO „Vršačke planine". Da bi se dostigla optimalna šumovitost, predviđena Prostornim planom AP Vojvodine, šumovitost bi trebalo značajno uvećati. U čak 14 opština AP Vojvodine stepen šumovitosti je ispod 1 %, a to su opštine: Kula, Bačka Topola, Mali Iđoš, Stara Pazova, Vrbas, Srbobran, Bečej, Temerin, Senta, Kikinda, Nova Crnja, Žitište, Sečanj i Plandište. Prema izveštaju DRI u Vojvodini je poseban problem i pretvaranje šumskog u građevinsko zemljište, a proširenje građevinskog reona na račun šumskog zemljišta je izraženo u blizini većih gradova, kao što su Novi Sad, Sremska Mitrovica i Pančevo.

Zbog pandemije koronavirusa i ove godine će se obeležavanje 21. marta Međunarodnog dana šuma preseliti na društvene mreže.

     

Za nepunih sedam dana, od 5. do 11. marta tekuće godine, Pokrajinski zavod za zaštitu prirode postupao je u tri odvojena slučaja stradanja orlova belorepana (Haliaeetus albicilla), najveće ptice grabljivice Srednje Evrope. Od toga, dve jedinke su pronađene od strane Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije ispod dalekovoda – kod Sombora i kod Bačke Palanke. One su vrlo verovatno stradale od strujnog udara (elektrokucije). Treći uginuli belorepan, pronađen je u šumi u Specijalnom rezervatu prirode „Gornje Podunavlje", severno od Bačkog Monoštora, bez jasne sumnje na uzrok stradanja.

Ovi slučajevi ukazuju na to da su stradanja životinja, a među njima i retkih i zaštićenih vrsta, mnogo češća nego što se zna ili očekuje, te da je osim očuvanja staništa, potrebno preduzeti širok spektar mera njihove aktivne zaštite: izolaciju opasnih vodova, čuvanje gnezda, zbrinjavanje i druge aktivnosti koje bi doprinele njihovom očuvanju.

U Futoškom parku je 06. marta 2021. godine pronađen iznemogao batokljun (Coccothraustes coccothraustes). Zahvaljujući savesnoj sugrađanki, koja je pticu donela u Zavod i Veterinarskoj ambulanti „Darvin", gde je pregledan, batokljun će nakon oporavka biti vraćen u prirodu.

Batokljun, ptica pevačica iz porodice zeba, ime je dobila po izrazito krupnom kljunu. Poznat je i po imenu trešnjar, jer svojim snažnim kljunom može slomiti koštice od trešnje i jesti njihov sadržaj. Starogrčka reč coccothraustes koja gradi naučni naziv ove vrste je složenica dveju reči: kokkos što znači seme i thrauo što znači razbiti.

Top of Page